Gąska, Gąsik:

Gąska (Gęś) domowa (Anser anser f. domestica) - ptak użytkowy będący formą udomowioną gąski gęgawy (Anser anser). Domestykacja nastąpiła około 1000 p.n.e.

Nazwa ta obejmuje również udomowione formy innych gatunków:

• gąska (gęś) łabędzionosa (gąska garbonosa, suchonos) (Anser cygnoides) - udomowiona w X wieku;
• bernikla kanadyjska (Branta canadensis) - udomowiona w XVIII wieku i właściwie identyczna z ptakami dzikimi, które krzyżują się z potomkami gąski gęgawy.

Gąska (Gęś) gęgawa (gęgawa) (Anser anser L., 1758) - duży, wędrowny ptak wodny z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący Eurazję. Zimuje w basenie Morza Śródziemnego oraz w środkowej i południowej Azji. Przeloty w lutym - marcu i wrześniu - listopadzie. W Polsce nielicznie lęgowa (około 1500 par na północnym zachodzie kraju), ale dość liczna na przelotach. Przodek gąski (gęsi) domowej.

Cechy gatunku gąski (gęsi) gęgawej

W upierzeniu brak dymorfizmu płciowego. Ogólna barwa szaropopielata, wierzch i boki z poprzecznym prążkowaniem, spód jaśniejszy z ciemniejszym pręgowaniem. Brzuch i podogonie białe. Na szyi podłużne pręgi. Nogi różowe, dziób pomarańczowy. Podgatunek zamieszkujący środkową i wschodnią Azję - A. anser rubirostris ma dziób różowy, jest nieco jaśniejsza i ma nieco szersze pręgi na wierzchu ciała.

Wymiary średnie gąski (gęsi) gęgawej

dł. ciała 83-98 cm
rozpiętość skrzydeł ok 160 cm
waga ok. 2,5 - 6 kg

Biotop

Słodkowodne zbiorniki gęsto porośnięte trzcinami, bagniste łąki i moczary. Preferuje tereny trudnodostępne.

Gniazdo

Zbudowane na lądzie lub wodzie, w trzcinach, szuwarach, czasem w wierzbach.

Jaja

Wyprowadza jeden lęg w roku, składając w marcu lub kwietniu 2 do 20 jaj.

Wysiadywanie

Jaja wysiadywane są przez okres 27-29 dni przez samicę. Pisklęta opuszczają gniazdo po 1 lub 2 dniach, a zdolność lotu uzyskują po około 8 tygodniach.

Pożywnienie

Rośliny wodne i lądowe.

Ochrona

Gatunek łowny z okresem ochronnym.

Gąska (Gęś) zbożowa (Anser fabalis Latham, 1787) - duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący w zależności od podgatunku:

• A. fabalis fabalis - pas tajgi od Półwyspu Skandynawskiego po Ural
• A. fabalis johanseni - tajga i lasotundra od Uralu po Bajkał
• A. fabalis middendorffii - azjatycka tajga na wschód od Bajkału
• A. fabalis rossicus - tundra między półwyspami Kanin i Tajmyr
• gąska (gęś) tundrowa A. fabalis serrirostris - tundra od delty Leny po płaskowyż Anadyrski.

Zimują w pasie od północnozachodniej Europy po Japonię. W przypadku cięższych zim przenoszą się na południe, wyjątkowo docierając do północnej Afryki.

Cechy gatunku gąski (gęsi) zbożowej

Samiec i samica, a także osobniki młodociane ubarwione są jednakowo. Ogólnie ubarwiona szarobrązowo, na grzbiecie i bokach poprzeczne jasne prążki. Podogonie i ogon biały. Nogi pomarańczowe, dziób czarny z pomarańczowymi (ich wielkość zależy od podgatunku) plamami.

Wymiary średnie gąski (gęsi) zbożowej

dł. ciała ok. 75 - 82 cm
rozpiętość skrzydeł 160 cm
waga ok. 1,7 - 3,6 kg.

Biotop

Tundra i tajga. Zimuje na terenach pokrytych niską roślinnością zielną.

Gniazdo

Na ziemi w pobliżu wody.

Jaja

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu - czerwcu 3 do 8 jaj. Jaja w kolorze od białego do bladozielonkawego o wymiarach 84 x 55,5 mm.

Wysiadywanie

Jaja wysiadywane są przez okres 25 - 30 dni przez samicę. Pisklęta usamodzielniają się po 40 - 50 dniach.

Pożywnienie

Rośliny, które zbiera głównie na lądzie.

Ochrona

Łowna z czasem ochronnym.

Gąska (Gęś) białoczelna (Anser albifrons Scopoli, 1769) - duży, wędrowny ptak wodny z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący północną Eurazję i Amerykę Północną. Przeloty w lutym - maju i wrześniu - grudniu. Zimuje w południowej Europie, Azji Środkowej i Ameryce Środkowej. W Polsce pojawia się licznie podczas przelotów, na północy i zachodzie kraju. W Europie pojawiają się dwa podgatunki:

• A. a. albifrons o różowym dziobie i pojedynczych pręgach na brzuchu. Zamieszkuje tajgę wschodniej Europy oraz Syberii po Kołymę;
A. a. flavirostis o pomarańczowym dziobie i dużej ciemnej plamie na brzuchu. Zamieszkuje zachodnią Grenlandię.

Pozostałe podgatunki zamieszkują:

• A. a. frontalis - Syberię na wschód od Kołymy i kanadyjską tundrę.
• A. a. gambelli - tajgę zachodniej Kanady
• A. a. elgasi - tajgę zachodniej Alaski.

Cechy gatunku gąski (gęsi) białoczelnej

Samiec i samica ubarwione jednakowo. Ogólnie upierzenie szare, na grzbiecie jaśniejsze poprzeczne pręgi. Na spodzie szerokie, czarne, poprzeczne pasy, u niektórych podgatunków zlewające się w jednolitą czarną plamę. Podogonie i pas wokół nasady dzioba białe. Nogi pomarańczowe, dziób pomarańczowy lub różowy (w zależności od podgatunku). Osobniki młodociane mają szarą nasadę dzioba i nie mają ciemnych pasów na spodzie.

Wymiary średnie gąski (gęsi) białoczelnej

dł. ciała ok. 66 - 86 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 118 cm
waga ok. 1,4 - 3,3 kg

Biotop

Zabagniona tundra i tajga. Zimuje nad zbiornikami wodnymi oraz na polach i pastwiskach.

Gniazdo

Na ziemi, często w kolonii.

Jaja

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 4 do 6 jaj. Jaja są kremoworóżowe o wymiarach 76 x 54mm i średniej masie 25 g.

Wysiadywanie

Jaja są wysiadywane przez okres 22-28 dni przez samicę. Pisklęta opuszczają gniazdo po 40-65 dniach.

Pożywnienie

Zielone części roślin lądowych.

Ochrona

Gatunek łowny z okresem ochronnym.

Gąska (Gęś) mała (Anser erythropus) - duży, wędrowny ptak wodny z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący północną Eurazję od Półwyspu Skandynawskiego po rzekę Anadyr. Przeloty w kwietniu - maju i wrześniu - listopadzie. Zimuje na Bałkanach, wybrzeżach Morza Czarnego i w Azji Środkowej.

Cechy gatunku gąski (gęsi) małej

Podobna do gąski (gęsi) białoczelnej, ale mniejsza. Upierzenie szare z poprzecznymi prążkami na grzbiecie i czarnymi pręgami na brzuchu. Podogonie i ogon biały. Biała plama u nasady dzioba zachodzi na czoło. Nogi i dziób pomarańczowe. U osobników młodocianych brakuje białej barwy na głowie i ciemnych pasów na spodzie ciała.

Wymiary średnie gąski (gęsi) małej

dł. ciała ok. 60 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 110 cm
waga ok. 1,6 - 2,5 kg

Biotop

Tundra i lasotundra, preferuje okolice rzek. Zimuje na polach i łąkach.

Gniazdo

Na ziemi, czasem pod osłoną krzewów.

Jaja

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 4 - 5 jaj w maju lub czerwcu. Jaja są bladokremowe, o wymiarach 76 x 49 mm i średniej masie 100 g.

Wysiadywanie

Jaja wysiadywane są od zniesienia pierwszego przez okres 25 - 28 dni przez samicę. Pisklęta usamodzielniają po 35 - 40 dniach.

Pożywnienie

Rośliny zbierane na lądzie.

Ochrona

Objęta ochroną gatunkową ścisłą.

Gąska (Gęś) krótkodzioba (Anser brachyrhynchus) - duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący Grenlandię, Islandię, Svalbard, oraz prawdopodobnie Ziemię Franciszka Józefa i Półwysep Kolski. Zimuje na Wyspach Brytyjskich i wybrzeżach Morza Północnego, rzadko pojawiając się również w Polsce.

Cechy gatunku gąski (gęsi) krótkodziobej

Przypomina gąskę (gęś) zbożową, podobnie jak ona jest brązowawa, jednak jej grzbiet i pokrywy skrzydłowe są szarawe z poprzecznymi prążkami. Dziób czarny z pomarańczową lub różową plamą, nogi różowe.

Wymiary średnie gąski (gęsi) krótkodziobej

dł. ciała ok. 70 cm
rozpiętość skrzydeł 120 cm

Biotop

Tundra. Zimuje w estuariach rzek, na wybrzeżach oraz na polach uprawnych.

Gniazdo

Zagłębienie w ziemi, tworzy luźne kolonie.

Jaja

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 3-7 jaj. Jaja są białe do kremowych, o średnich wymiarach 78 x 52mm i masie 132 g.

Wysiadywanie

Jaja wysiadywane są przez okres 25 - 28 dni przez samicę. Pisklęta są zagniazdownikami, a usamodzielniają się po 45 - 56 dniach.

Pożywnienie

Rośliny lądowe, rzadziej wodne.

Gąska (Gęś) łabędzionosa (gąska (gęś) garbonosa, suchonos) (Anser cygnoides) - duży, wędrowny ptak wodny z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący Mongolię i wschodnią Rosję. Zimuje głównie na południu i wschodzie Chin.

Gąska (Gęś) łabędzionosa jest również ptakiem hodowlanym, udomowionym w X wieku n.e.

Cechy gatunku gąski (gęsi) łebędzionosej

Obie płci ubarwione podobnie, ale samiec jest nieco większy. Upierzenie z wierzchu ciemnobrązowe, od spodu kremowobiałe. Szyja o białych bokach i ciemnobrązowym wierzchu. Kuper biały. Dziób długi, przystosowany do ścinania wysokiej trawy, całkowicie czarny. Niektóre z odmian mają charakterystyczną czarną narośl u nasady dzioba - stąd nazwa gatunku. Nogi jaskrawopomarańczowe. Niektóre udomowione odmiany mają całkowicie białe upierzenie.

Wymiary średnie gąski (gęsi) łebędzionosej

dł. ciała: ok. 85-95 cm
rozpiętość skrzydeł: ok. 150 cm

Waga gąski (gęsi) łebędzionosej

ok. 3-4 kg

Zachowanie gąski (gęsi) łebędzionosej

Rzadko pływa. Poza sezonem lęgowym tworzy niewielkie stada.

Biotop

Stepy i górskie doliny. Gniazduje w pobliżu terenów wilgotnych.

Gniazdo

Wprost na ziemi. Składa się z drobnych gałązek, słomy, siana, trawy, piór i ziemi.

Jaja

Samica składa 5-10 jaj.

Wysiadywanie

Trwa 28-30 dni.

Pożywnienie

Trawa, turzyca, a także koniczyna i liście mniszka lekarskiego.

Ochrona

Wg danych IUCN gąska (gęś) łabędzionosa w naturze zmniejsza swoją liczebność ze względu na przekształcanie środowiska oraz polowania.

Gąsikowy katalog stron - Gąska vel. Gąsik
Gąsikowy katalog stron - Gąska vel. Gąsik
Gąsik, Gąska
Gąsik, Gąska
Gąsik, Gąska
Gąska
Gąska
Gąsik - strony
Gąsika katalog
Gąska, Gąsik
Gąsikowy katalog
Polichna